Đột quỵ có thể xảy ra đột ngột, để lại tổn thương não, suy giảm vận động, rối loạn ngôn ngữ và nhiều biến chứng lâu dài. Trong tình huống này, từng phút đều có ý nghĩa. Người bệnh cần được đưa đến cơ sở cấp cứu càng sớm càng tốt, tuyệt đối không chờ triệu chứng tự hết hoặc tự xử lý bằng xoa bóp, châm cứu hay thuốc truyền miệng tại nhà.

Sau giai đoạn cấp cứu và điều trị tại bệnh viện, quá trình phục hồi sau đột quỵ có thể kéo dài nhiều tháng hoặc nhiều năm. Một kế hoạch phục hồi phù hợp, được xây dựng theo tình trạng cụ thể và thực hiện đều đặn, sẽ giúp người bệnh từng bước cải thiện khả năng vận động, giao tiếp và sinh hoạt độc lập.

Đột quỵ là gì?

Đột quỵ xảy ra khi dòng máu lên não bị gián đoạn do mạch máu tắc nghẽn hoặc khi một mạch máu trong não bị vỡ. Não không nhận đủ oxy và dưỡng chất khiến tế bào não bắt đầu tổn thương chỉ trong thời gian ngắn.

Hai dạng chính của đột quỵ gồm:

• Đột quỵ thiếu máu não: xảy ra khi mạch máu cung cấp máu cho não bị tắc. Đây là dạng thường gặp hơn.
• Đột quỵ xuất huyết não: xảy ra khi mạch máu trong não bị vỡ, gây chảy máu và tạo áp lực lên mô não.

Ngoài ra, cơn thiếu máu não thoáng qua có thể gây các triệu chứng giống đột quỵ nhưng biến mất sau thời gian ngắn. Dù triệu chứng đã hết, người bệnh vẫn cần được cấp cứu vì đây có thể là dấu hiệu cảnh báo một cơn đột quỵ thực sự.

Nhận biết dấu hiệu đột quỵ theo nguyên tắc BE FAST

Đột quỵ thường biểu hiện đột ngột. Có thể ghi nhớ các dấu hiệu bằng nguyên tắc BE FAST:

• B – Balance: Mất thăng bằng, chóng mặt, đi đứng loạng choạng bất ngờ.
• E – Eyes: Nhìn mờ, nhìn đôi hoặc mất thị lực đột ngột.
• F – Face: Một bên mặt bị xệ; khi cười, khuôn mặt không cân đối.
• A – Arms: Một tay hoặc chân yếu, tê; không thể nâng đều hai tay.
• S – Speech: Nói khó, nói ngọng, không hiểu lời nói hoặc dùng từ bất thường.
• T – Time: Gọi cấp cứu 115 ngay và ghi nhớ thời điểm triệu chứng bắt đầu.

Ngoài ra, đau đầu dữ dội xuất hiện đột ngột, lú lẫn, nôn, co giật hoặc mất ý thức cũng là những dấu hiệu nguy hiểm. Không tự lái xe đưa người bệnh đi nếu có thể gọi xe cấp cứu, bởi nhân viên y tế có thể bắt đầu hỗ trợ trên đường đến bệnh viện.

Những yếu tố làm tăng nguy cơ đột quỵ

Đột quỵ có thể liên quan đến nhiều yếu tố. Một số yếu tố không thể thay đổi như tuổi, tiền sử gia đình hoặc tiền sử đột quỵ trước đó. Tuy nhiên, nhiều nguy cơ có thể được kiểm soát:

• Tăng huyết áp.
• Rung nhĩ và các bệnh tim mạch.
• Đái tháo đường.
• Rối loạn mỡ máu.
• Hút thuốc lá.
• Thừa cân, béo phì và ít vận động.
• Uống nhiều rượu bia.
• Không dùng thuốc đúng chỉ định hoặc tự ý ngừng thuốc.

Kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu và bệnh tim theo hướng dẫn của bác sĩ là phần quan trọng trong phòng ngừa đột quỵ và giảm nguy cơ tái phát.

Đột quỵ có thể để lại những di chứng nào?

Mức độ ảnh hưởng tùy thuộc vị trí tổn thương não, diện tích tổn thương, thời gian được cấp cứu và tình trạng sức khỏe của người bệnh. Di chứng có thể bao gồm:

• Yếu hoặc liệt một bên cơ thể.
• Co cứng cơ, đau vai và hạn chế tầm vận động.
• Khó giữ thăng bằng, khó đi lại hoặc dễ té ngã.
• Rối loạn nói, hiểu ngôn ngữ hoặc nuốt.
• Suy giảm trí nhớ, khả năng tập trung và nhận thức.
• Mệt mỏi kéo dài, thay đổi cảm xúc, lo âu hoặc trầm cảm.
• Khó tự thực hiện các hoạt động như ăn uống, mặc quần áo và vệ sinh cá nhân.

Mỗi người phục hồi với tốc độ khác nhau. Gia đình không nên so sánh người bệnh với trường hợp khác hoặc ép tập quá mức khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.

Phục hồi sau đột quỵ cần bắt đầu như thế nào?

Phục hồi chức năng thường được lên kế hoạch từ bệnh viện khi tình trạng người bệnh đã ổn định. Tùy di chứng, kế hoạch có thể bao gồm vật lý trị liệu, hoạt động trị liệu, ngôn ngữ trị liệu, phục hồi nhận thức và hỗ trợ tâm lý.

Phục hồi vận động

Các bài tập được lựa chọn để hỗ trợ duy trì tầm vận động, tăng sức mạnh, cải thiện thăng bằng và tập lại khả năng ngồi, đứng, đi lại. Người bệnh cần tập đúng kỹ thuật, có người hỗ trợ khi nguy cơ té ngã cao và tăng cường độ từ từ.

Phục hồi sinh hoạt hằng ngày

Người bệnh có thể cần tập lại các kỹ năng như cầm nắm, ăn uống, thay quần áo hoặc sử dụng dụng cụ hỗ trợ. Mục tiêu nên cụ thể, vừa sức và được điều chỉnh theo tiến triển thực tế.

Phục hồi giao tiếp và nuốt

Nếu người bệnh nói khó, hiểu lời nói kém hoặc dễ sặc khi ăn, cần được đánh giá bởi nhân viên chuyên môn. Không tự cho ăn uống khi chưa bảo đảm khả năng nuốt an toàn vì có nguy cơ sặc và viêm phổi hít.

Hỗ trợ tâm lý và nhận thức

Lo âu, trầm cảm, giảm trí nhớ và mệt mỏi sau đột quỵ khá phổ biến. Sự đồng hành của gia đình, lịch sinh hoạt ổn định và hỗ trợ từ nhân viên y tế có thể giúp người bệnh duy trì động lực phục hồi.

Vai trò hỗ trợ của Y học cổ truyền sau đột quỵ

Sau khi người bệnh đã qua giai đoạn cấp, tình trạng ổn định và được bác sĩ điều trị đồng ý, một số phương pháp Y học cổ truyền có thể được cân nhắc như phần hỗ trợ trong kế hoạch phục hồi tổng thể. Tùy từng trường hợp, người có chuyên môn có thể kết hợp châm cứu, xoa bóp hoặc bài tập vận động nhằm hỗ trợ thư giãn cơ, duy trì tầm vận động và cải thiện khả năng thực hiện hoạt động hằng ngày.

Y học cổ truyền không thay thế cấp cứu đột quỵ, thuốc phòng ngừa tái phát, điều trị bệnh nền, vật lý trị liệu, ngôn ngữ trị liệu hoặc các chỉ định chuyên khoa. Người bệnh không được tự ý bỏ thuốc chống đông, thuốc chống kết tập tiểu cầu, thuốc huyết áp hay bất kỳ thuốc nào đã được kê.

Châm cứu cần được thực hiện bởi người có chuyên môn, sử dụng kim vô khuẩn dùng một lần. Người đang dùng thuốc chống đông, có rối loạn đông máu, nhiễm trùng da hoặc bệnh lý phức tạp phải cung cấp đầy đủ thông tin sức khỏe trước khi thực hiện.

Đồng hành phục hồi sau đột quỵ tại INOMAS

Tại Phòng khám chuyên khoa Y học cổ truyền INOMAS, người bệnh sau đột quỵ được đánh giá tình trạng vận động, mức độ co cứng, khả năng sinh hoạt, bệnh nền và kế hoạch điều trị hiện tại trước khi tư vấn phương pháp hỗ trợ. Mỗi chương trình cần được cá nhân hóa, theo dõi thường xuyên và điều chỉnh theo khả năng đáp ứng.

Sự kiên trì của người bệnh, hướng dẫn đúng chuyên môn và đồng hành của gia đình là những yếu tố quan trọng trong hành trình phục hồi. Bên cạnh tập luyện, cần tái khám đúng hẹn, dùng thuốc theo chỉ định và kiểm soát các yếu tố nguy cơ để hạn chế đột quỵ tái phát.

Nếu người thân đã qua giai đoạn cấp cứu và đang cần xây dựng kế hoạch hỗ trợ phục hồi sau đột quỵ, hãy liên hệ INOMAS để được tư vấn, đánh giá và hướng dẫn theo tình trạng cụ thể.

Liên hệ Phòng khám YHCT Inomas để được tư vấn, thăm khám và chăm sóc phù hợp với tình trạng của bạn.

Fanpage: Phương Đông Inomas

Website: Phương Đông Inomas

Tags: dấu hiệu đột quỵ, nguyên nhân đột quỵ, phòng ngừa đột quỵ, phục hồi chức năng sau đột quỵ, phục hồi sau đột quỵ